علاقمندان به هنر طراحی صحنه میتوانند از طریق ورود به رشته هنرستانی نمایش و همچنین تحصیل در رشته دانشگاهی طراحی صحنه به این عرصه وارد شوند. علاوه بر تحصیلات آکادمیک، مطالعه و کسب تجربه در این زمینه نیز موجب شکوفایی میشود. در این راستا، منابع معتبر و کتابهای فراوانی توسط نویسندگان این حوزه، نوشته شدهاند. در ادامه قصد داریم به معرفی کتابهای طراحی صحنه بپردازیم.
کتاب آشنایی با صنایع صحنه نوشته دانیل ای. یونیزی، یک راهنمای جامع و کاربردی است که به بررسی اصول و مفاهیم کلیدی طراحی صحنه و دکور میپردازد. این کتاب در دانشگاههای کالیفرنیا و لسآنجلس تدریس میشود و میتواند یک راهنمای کامل در زمینه صحنه و دکور و مفاهیم آنها در تئاتر و سینما باشد.
یونیزی در این کتاب، به بررسی تاریخی صحنههای تئاتر از دوران یونان باستان تا دوران مدرن پرداخته و ویژگیهای کلیدی طراحی صحنه در هر دوره را تحلیل کرده است. او همچنین انواع مختلف تالارهای نمایش، از جمله تالارهای قاب عکسی، سهسویه، میدانی و محیطی را معرفی میکند و روشهای طراحی دکورهای بالا رونده و صحنههای متحرک را بهطور مفصل توضیح میدهد. یکی از موضوعات محوری کتاب، اهمیت همکاری و کار گروهی در حوزه طراحی صحنه است. دانیل ای. یونیزی، نقش فناوری در صنایع صحنه را مهم میداند و آخرین پیشرفتها در فناوری صدا و نور را پوشش میدهد.
کتاب آشنایی با صنایع صحنه با ارائه راهکارهای اجرایی مانند سازماندهی کارگاه، ابزارشناسی، و چگونگی ساخت و برپایی دکورهای تئاتری، چارچوبی مفید برای طراحان صحنه فراهم میکند تا بتوانند ذهنیات خود را به دکورهای واقعی تبدیل کنند. بهطور کلی، این اثر نهتنها منبعی علمی برای دانشجویان و طراحان جوان است، بلکه به مدیران فرهنگی و مدیران صحنه نیز کمک میکند تا بهرهگیری بهینه از منابع و امکانات موجود داشته باشند.
نخستین اطلاعات عمدهی ما در مورد طراحی صحنه و دکور به یونانیان باز میگردد. در اواسط قرن پنجم قبل از میلاد بسیاری از نمایشها در مقابل یک «اسکنه» (Skene) یا ساختمان صحنه اجرا میشدند. لغت یونانی «اسکنه» به معنای «کلبه» یا «چادر» است، که میتواند سرنخهایی در مورد ریشهی این بنا و آنچه پیش از این زمان در تئاتر اتفاق میافتاد، به شما بدهد. در ابتدا چنین به نظر میرسید که «اسکنه» بنایی موقت است که برای اجرای یکی از چندین جشنوارهای که هر ساله برگزار میشد، ساخته میشده است. با فراگیر شدن استفاده از آن، این ساختمان به عنوان یکی از امکانات دائمی صحنه به کار گرفته شد.
طراحی صحنه، هنری باستانی است و تاریخچه این هنر به یونان باستان برمیگردد. در کتاب امکانات صحنه، به تاریچخه این هنر، بهرهگیری مناسب از امکانات موجود و اهمیت صدا و نور در طراحی صحنه تئاتر پرداخته شده است. برای درک بهتر و شیوه تأثیرگذاری صحنه روی مخاطب لازم است پیشینه و پیدایش از دیرباز تا به امروز مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد تا بهترین نتیجه حاصل شود.
کتاب امکانات صحنه با معرفی و توضیح مفاهیم و اصول پایه طراحی صحنه، چگونگی انتخاب صحنه با توجه به نوع نمایشنامه و درون مایه آن، میپردازد. امین شهمیری به تاریخچه و سیر تحول امکانات صحنه از گذشته تا امروز با هدف آشنایی بیشتر مخاطبان به صحنه پرداخته است. کتاب امکانات صحنه در حقیقت یک راهنمای مفید برای علاقهمندان به طراحی صحنه است.
یکی از جنبههای مطالعهی تاریخ سینما، شناخت امکانات موجود در هر دوره و بررسی تکامل آنها در طول تاریخ است. آگاهی از سیر تحول امکانات صحنه، از عهد یونان باستان تا کنون ما را با نیازهای واقعی نمایشنامهنویسان، کارگردانان و طراحان صحنه آشنا میکند. در راستای چنین شناختی است که به تاثیر سبکهای مختلف و اهمیت هنرهای نمایشی پی میبریم. کتاب امکانات صحنه راهنمای دانشجویان رشتهی تئاتر و سینما بوده و محتوای جالبی برای مطالعهی علاقهمندان به طراحی صحنه دارد.
در کتاب طراحیصحنه، به تئاتر به منزله یک سازمان، یک نمایش و یک دستگاه نگاه میکنیم. همچنین طراحی صحنه در مقام هنر تجسمی، بررسی ایده طراحی، پیاده کردن طرح بر کاغذ، طراحی صحنه و اجرای فنی، ساخت دکور، رنگ، وسایل صحنه و طراح و... مورد بررسی قرار میگیرد.
در این کتاب مقوله طراحی صحنه در دو بخش «مفهوم طراحی» و «اجرای طرح» بهطور گسترده مورد بررسی قرار میگیرد. در بخش نخست، ابتدا طراحی به منزله هنری تجسمی مورد توجه قرار گرفته و مراحل تبدیل ایده به طرح، شیوههای اجرای دوبعدی و در نهایت اجرای سهبعدی طرح نهایی به طور کامل شرح داده شده.
در بخش دوم، اجرای طرح که شامل مراحل مختلف ساخت و اجرای فنی است با معرفی و شناسایی کامل ابزار و مواد شروع میشود. در ادامه، بخش نهایی اجرا چون رنگرزی و پوشش سطوح و ساخت اکسسوار صحنه مورد بحث قرار میگیرد. در نهایت، نصب، جابهجایی و نگهداری دکور بررسی میشود.
این کتاب به کمک کسانی آمده است که در طراحی صحنه قصد دارند ایده ذهنی خود را به اجرا درآورند. همچنین به طرحهای دو بعدی، سه بعدی و نحوه اجرای آنها پرداخته است که شامل مراحل ساخت و اجرای فنی میشود. در همین راستا با مواد و ابزار مورد نیاز هم آشنا میشویم و در آخر چگونگی نصب و نگهداری دکور را شرح میدهد. نویسندگان این کتاب از استادان معروف این رشته هستند و سالها است که به عنوان مرجع در اختیار همگان قرار دارد.
سخن آخر
در این مقاله سعی کردیم تعدادی از کتابهای جامع و پرکابرد در زمینه طراحی صحنه را به شما عزیزان علاقهمند معرفی کنیم. بیشک برای ورود به هر عرصه هنری، علاوه بر تحصیل و مطالعه، کسب تجربه نیز بسیار اهمیت دارد. خوب است بدانید، شما عزیزان میتوانید با ورود به گروههای تئاتری و همچنین کارآموزی در زمینه طراحیصحنه به کسب تجربه عملی نیز بپردازید. اگر شما هم به مطالعه در این حوزه علاقمند هستید، میتوانید با مراجعه به مجله فرواک سایر مقالات تخصصی طراحی صحنه را بررسی کنید.
نویسنده: سارا فرخنده طینت فرد
نظرات کاربران